Czy można studiować inaczej? Sześć pomysłów na zmianę

Na polskich uczelniach studiuje blisko 1,3 mln osób, w tym ponad 100 tys. cudzoziemców. Studenci mają różne potrzeby, a wykładowcy szukają nowych sposobów prowadzenia zajęć, które zachęcą studentów do większej aktywności.

W naszej bazie innowacji społecznych znajdziecie rozwiązania odpowiadające na te potrzeby. Niektóre mogą być wdrażane bezpośrednio przez uczelnie, inne są przeznaczone dla wykładowców, biur karier czy edukatorów. Wybraliśmy sześć innowacji, które zostały już przetestowane i mogą być wykorzystane na kolejnych uczelniach.

Asystent studenta z ASD powstał z myślą o osobach w spektrum autyzmu, które mogą potrzebować wsparcia w codziennym funkcjonowaniu w środowisku akademickim. Pomoc obejmuje m.in. załatwianie spraw w dziekanacie, komunikację z wykładowcami czy planowanie nauki. Korzystanie ze wsparcia nie wymaga orzeczenia o niepełnosprawności ani formalnej diagnozy ASD, wystarczy autodiagnoza lub zaświadczenie z poradni.

To rozwiązanie, które już działa! Model wdrożono na 24 uczelniach w całej Polsce. W ciągu roku liczba studentów korzystających ze wsparcia wzrosła z 60 do 132 (dane z maja 2025 roku). Uczelnie zobowiązały się do kontynuowania działań z własnych środków również po zakończeniu finansowania projektu.

Istotą tej innowacji jest założenie, że równość dostępu do edukacji nie zawsze oznacza identyczne traktowanie wszystkich. Czasem oznacza stworzenie dodatkowego mechanizmu wsparcia, dzięki któremu student może rzeczywiście korzystać z tego, co uczelnia oferuje.

Wdrożenie innowacji przyniosło też korzyści samym uczelniom. Pracownicy mogli lepiej poznać potrzeby osób w spektrum autyzmu i dowiedzieć się, jak uwzględniać je w codziennej pracy.

Poznaj innowację i pobierz podręcznik dobrych praktyk

O gustach się nie dyskutuje? Twórcy Muzyki dla myślących wychodzą z założenia, że warto właśnie tę pozornie oczywistą tezę poddać pod dyskusję.

Mamy tutaj interaktywny e-book poświęcony krytycznemu odbiorowi kultury muzycznej. Znajdziemy w nim m.in. opracowania 16 stereotypów dotyczących muzyki, wywiady z osobami związanymi ze środowiskiem muzycznym, scenariusze zajęć, podcasty i playlistę. Materiały są połączone za pomocą linków i kodów QR.

Rozwiązanie powstało z myślą przede wszystkim o studentach nauk humanistycznych i społecznych oraz studentach akademii muzycznych. Wdrożyć mogą je z kolei wykładowcy tych kierunków.

To może niewielka zmiana w stosunku do tradycyjnych zajęć, ale również ciekawy przykład tego, jak można wykorzystać kulturę do rozwijania krytycznego myślenia. Student nie tylko poznaje określone utwory czy zjawiska, ale uczy się również rozpoznawać stereotypy, zauważać tendencyjność i zastanawiać się, skąd właściwie biorą się jego własne sądy.

Wykładowcy otrzymują gotowe materiały, które mogą wykorzystać podczas zajęć, zachęcając studentów do dyskusji, zadawania pytań i samodzielnego wyciągania wniosków.

Poznaj innowację i pobierz darmowe pliki

Aby wejść na rynek pracy potrzebny jest nie tylko dyplom, ale także umiejętności komunikacyjne, zdolność współpracy, radzenia sobie w nowych sytuacjach i świadomego planowania kariery. OECD wskazuje, że kompetencje społeczno-emocjonalne wiążą się m.in. z osiągnięciami edukacyjnymi, funkcjonowaniem na rynku pracy i dobrostanem.

Teatr rynku pracy proponuje, by część tych umiejętności ćwiczyć na scenie.

Innowacja łączy trzy elementy: warsztaty doradztwa zawodowego, przygotowanie spektaklu oraz spektakl z aktywnym udziałem publiczności. Studenci najpierw tworzą plan swojej kariery, a następnie podczas improwizowanych scen mogą przećwiczyć sytuacje, które mogą spotkać ich w życiu zawodowym.

To rozwiązanie skierowane do studentów ostatnich lat studiów I i II stopnia. Mogą je wdrażać uczelnie, biura karier i doradcy zawodowi, a także instytucje teatralne współpracujące ze specjalistami od edukacji i doradztwa zawodowego.

Dowiedz się więcej i pobierz bezpłatne materiały

Kompetencje społeczne trudno zdobywać tylko poprzez słuchanie o nich. Laboratorium Design Thinking proponuje wykorzystanie metody, która sama opiera się na działaniu, współpracy i poszukiwaniu rozwiązań.

Jest to internetowa platforma zawierająca podręcznik, podcasty, karty pracy i dodatkowe materiały dotyczące metody design thinking. Z narzędzia mogą korzystać wykładowcy, którzy chcą wykorzystać tę metodę podczas zajęć i wspierać rozwój kompetencji społecznych studentów.

W grupie 70 studentów po trzech miesiącach testowania liczba osób zabierających głos w dyskusjach wzrosła o ponad 30 proc., a liczba studentów odczuwających z tego powodu dyskomfort spadła o około 30 proc.

Nie trzeba przy tym tworzyć nowego przedmiotu. Materiały można wykorzystać na już istniejących zajęciach, zmieniając sposób ich prowadzenia. 

Poznaj innowację i pobierz darmowe pliki

Ponad 100 tys. cudzoziemców studiuje dziś w Polsce. Dla uczelni oznacza to nie tylko większą różnorodność językową, ale także konieczność mierzenia się z różnymi doświadczeniami edukacyjnymi, normami komunikacyjnymi i oczekiwaniami wobec wykładowcy. Uniwersytet między kulturami powstał właśnie z myślą o takim środowisku.

To pakiet materiałów dla nauczycieli akademickich – kurs e-learningowy w formie gry internetowej, poradnik metodyczny oraz scenariusze zajęć dotyczące edukacji międzykulturowej. Rozwiązanie może być wykorzystywane przez nauczycieli akademickich, lektorów języka polskiego jako obcego, edukatorów i tutorów.

W testowaniu odnotowano m.in. poprawę jakości kształcenia studentów zagranicznych, podniesienie kwalifikacji kadry oraz wprowadzenie zajęć uwzględniających różnice kulturowe.

Dla uczelni może to oznaczać nie tylko lepsze wsparcie studentów zagranicznych, ale również rozwijanie kompetencji całej kadry w pracy w międzynarodowym środowisku.

Kliknij i dowiedz się więcej

Student medycyny może wiedzieć, jak powinien wykonać określoną procedurę, ale nie mieć wystarczająco wielu okazji, by bezpiecznie ją przećwiczyć.

M3DMODEL odpowiada na ten problem w kształceniu medycznym. Innowacja obejmuje model treningowy wielokrotnego użytku oraz materiały edukacyjne pozwalające samodzielnie ćwiczyć podstawowe umiejętności praktyczne, m.in. szycie chirurgiczne, pobieranie krwi i kaniulację żył obwodowych.

Z rozwiązania mogą korzystać studenci kierunków medycznych, a wdrażać je – obok nauczycieli akademickich – placówki medyczne i edukacyjne. Wśród materiałów znalazły się m.in. filmy instruktażowe oraz instrukcja tworzenia modelu.

Dzięki temu studenci mogą ćwiczyć także poza zajęciami, we własnym tempie i tyle razy, ile potrzebują. Z kolei wykładowcy zyskują dodatkowe narzędzie do nauki umiejętności praktycznych.

Tutaj znajdziesz materiały potrzebne do wdrożenia innowacji

Sześć opisanych innowacji to tylko część rozwiązań, które mogą przydać się na uczelniach. Jeśli prowadzisz zajęcia, pracujesz w biurze karier, zajmujesz się dostępnością lub w inny sposób wspierasz studentów, zajrzyj do bazy innowacji społecznych. Znajdziesz tam wiele przetestowanych pomysłów i bezpłatnych materiałów, które można wykorzystać w praktyce.

Jeśli któraś z opisanych innowacji mogłaby sprawdzić się na Twojej uczelni, podziel się tym artykułem z osobami, którym może się przydać. Być może właśnie w ten sposób gotowe rozwiązanie trafi do kogoś, kto od dawna go szuka.

Fot. Magnific