To nie technologia jest dziś najcenniejszym zasobem. Dlaczego warto słuchać innowatorów i innowatorek społecznych, zanim zrobi to rynek

Fot. Dylan Gillis, Unsplash

W tym przypadku celem jest jednak przede wszystkim zwiększenie skali oddziaływania rozwiązań odpowiadających na konkretne wyzwania społeczne. DGA SA, korzystając ze swojego wieloletniego dorobku w akceleracji innowacji przemysłowych oraz inkubowaniu innowacji społecznych, łączy doświadczenie z obu obszarów w procesie wypracowywania modeli biznesowych o wysokim wpływie społecznym. Na czym polega efekt synergii w scalaniu tych dwóch perspektyw?

W trzech realizowanych przez DGA SA edycjach Inkubatora Wielkich Jutra opracowano dziesiątki rozwiązań, które odpowiadały na ważne i aktualne problemy społeczne. Ich siłą jest fakt, że powstały oddolnie, stanowiąc naturalną, społeczną odpowiedź na niezrealizowane potrzeby odbiorców. Nierzadko były pierwszym sygnałem, że dotychczasowe sposoby działania przestają być wystarczające, a pojawiające się wyzwania wymagają nowych podejść, metod i narzędzi wsparcia. Doświadczenia samorzeczniczek i samorzeczników, aktywnych w terenie organizacji pozarządowych, liderek i liderów społecznych zgłaszających Inkubatorowi swoje pomysły mikroinnowacji są niezmiennie radarem społecznym wychwytującym istotne zjawiska, zanim staną się one przedmiotem debaty publicznej i zaczną kształtować trendy społeczne.

Przykładem takiej inicjatywy jest Platforma Dostępna Ginekologia utworzona w 2019 r. przez Fundację Kulawa Warszawa przy wsparciu Inkubatora Wielkich Jutra Dostępność+. Pomysł wyrósł bezpośrednio z problemów pacjentek, które mierzyły się z faktem, że możliwość skorzystania z usług zdrowotnych jest w ich przypadku tylko teoretyczna. Pacjentki potrzebujące dostosowań w gabinetach ginekologicznych z powodu swojej stałej czy czasowej niepełnosprawności mierzyły się z barierami nie do przejścia. Czasami był to zbyt wysoki fotel ginekologiczny, czasami brak wagi innej niż taka, na której trzeba stanąć, a najczęściej sztywne procedury i utrudniona komunikacja. Efekt pozostawał ten sam – pacjentki wychodziły z gabinetu bez możliwości odbycia wizyty. Zaczęły więc same przekazywać sobie wzajemnie informacje, w których gabinetach nie ma barier architektonicznych, dostępne jest dostosowane wyposażenie, deklaracje zgadzają się z rzeczywistością, a personel jest otwarty na zmiany organizacyjne umożliwiające przeprowadzenie wizyty i wykonanie badania ginekologicznego. Potem powstał pomysł, by nieformalnie przekazywane informacje uporządkować i stworzyć proste narzędzie pozwalające szybko odszukać najbliższy odpowiednio dostosowany gabinet.

Wyszukiwarka Dostępna Ginekologia początkowo działała w ograniczonym zakresie lokalnie w Warszawie, z czasem rozszerzając kryteria wyszukiwania gabinetów i obejmując terytorialnie cały kraj. Pacjentki zasilały narzędzie swoją wiedzą, zgłaszając gabinety, z których wyszły z dobrymi doświadczeniami. Z czasem okazało się, że jest to projekt dużo szerszy niż platforma dla pacjentek z niepełnosprawnościami. Z wyszukiwarki chętnie korzystały kobiety w zaawansowanej ciąży, seniorki, pacjentki poruszające się o kulach po wypadku czy osoby w kryzysie psychicznym szukające gabinetu z życzliwym, przyjaźnie nastawionym personelem. Dziś wyszukiwarka ma setki tysięcy wyświetleń rocznie, znacznie przekraczając swoim zasięgiem początkowe plany.

Projekt od kilku miesięcy jest akcelerowany przez DGA SA, dzięki czemu z powodzeniem wszedł w kolejną fazę rozwoju. Trwają prace nad nowym modelem biznesowym, przebudową Platformy i wyposażeniem jej w nowe funkcjonalności. Kluczowym wyróżnikiem inicjatywy pozostaje jednak fakt, że jest czymś znacznie głębszym niż projekt rozwoju narzędzia cyfrowego. Dostępna Ginekologia to społeczność żywo dyskutująca o dostępności na co dzień w Internecie, podczas wydarzeń branżowych i corocznie organizowanej konferencji pod tą samą nazwą. To właśnie uważność i wrażliwość na bariery, których nie widać zza biurka, a których doświadczają na co dzień pacjentki, sprawia, że użytkowniczki tak chętnie sięgają po to właśnie narzędzie, podejmując decyzje o wyborze gabinetu ginekologicznego. W dobie dynamicznego rozwoju narzędzi opartych o sztuczną inteligencję, które pozwalają w pół godziny stworzyć dowolną aplikację bez umiejętności programowania, sztuką nie jest już stworzenie kolejnego produktu cyfrowego. Dużo istotniejsze jest oparcie logiki narzędzia o wiedzę ukrytą w doświadczeniach jego grupy docelowej. Dlatego właśnie istotnym obszarem pracy Inkubatora Innowacji Społecznych prowadzonego przez DGA SA jest wspieranie innowatorów społecznych w partycypacyjnym projektowaniu usług i produktów wraz z ich odbiorcami i użytkownikami, prowadzeniu kilkukrotnych testów prototypów w realnych warunkach oraz budowaniu jak najdalej idącej otwartości na modyfikacje pierwotnego pomysłu.

Kluczowe pozostaje każdorazowo zakorzenienie rozwiązania w konkretnej, dobrze zdiagnozowanej potrzebie i takim sposobie udzielenia na nią odpowiedzi, który jest komplementarny do praktyk stosowanych przez odbiorców w codziennym życiu, kiedy mierzą się z określonymi wyzwaniami. Bez tak rozumianego mechanizmu walidacji nawet najlepiej technicznie wymyślone narzędzie nie zadziała w praktyce. Rynek jest pełny nowatorskich rozwiązań cyfrowych, które nigdy nie przebiły bariery podstawowej użyteczności dla swojej grupy docelowej. Tym samym wiedza osadzona w społecznościach odbiorców zyskuje wartość wyższą niż kiedykolwiek wcześniej. Akceleracja Platformy Dostępna Ginekologia pozwoli zbudować na tym potencjale nowe partnerstwa biznesowe, dzięki którym perspektywa pacjentek w szerszym niż dotąd zakresie stanie się podstawą projektowania usług zdrowotnych, standardów obsługi, wyposażenia gabinetów, infrastruktury cyfrowej czy rozwiązań architektonicznych w placówkach medycznych. Doświadczenie pokazuje, że zasób wiedzy o czynnikach warunkujących komfort korzystania z usług gabinetów, wypracowany przez samorzeczniczki z niepełnosprawnościami, zwiększa widoczność problemów, których rozwiązanie finalnie służy nam wszystkim.

Warto więc pamiętać, że sektor biznesu nie działa w próżni. W dynamicznie zmieniającym się świecie najbardziej trafne decyzje biznesowe będą podejmowane w oparciu o trendy społeczne. Mikroinnowacje można w tym kontekście postrzegać jako soczewkę uwidaczniającą ważne dla świata biznesu zjawiska społeczne, pozwalającą przyjrzeć im się w większej ostrości, zrozumieć i uwzględnić w porę w swoich strategiach działania. Ich przewagą jest fakt, że nie wyrastają ze statystyk, tylko z poziomu oddolnych, codziennych, praktycznych doświadczeń konkretnych grup społecznych. Geneza mikroinnowacji sprawia, że pomagają lepiej zrozumieć zmieniającą się rzeczywistość społeczną i dostrzec obszary, które wkrótce będą wymagały podjęcia strategicznych działań.